Geschreven door: Liesbeth van Duijn
Inleiding
Het hart wordt niet alleen beïnvloed door fysieke factoren zoals de bloeddruk en elektrolytenbalans, maar ook door het zenuwstelsel en de neurotransmitters die de communicatie in ons lichaam reguleren. Neurotransmitters zoals noradrenaline, acetylcholine, serotonine en glutamaat spelen een essentiële rol bij het reguleren van het hartritme. Een disbalans in deze stoffen kan bijdragen aan hartritmestoornissen zoals tachycardie, boezemfibrilleren en extrasystolen. In dit artikel bespreken we hoe deze neurotransmitters, en met name glutamaat, het hartritme beïnvloeden.
Het Autonome Zenuwstelsel en Hartritme
Het autonome zenuwstelsel (AZS) controleert onbewuste lichaamsfuncties, waaronder de hartslag. Dit systeem bestaat uit:
Het sympathische zenuwstelsel, dat het hart stimuleert en de hartslag verhoogt via noradrenaline (norepinefrine).
Het parasympathische zenuwstelsel, dat de hartslag vertraagt via acetylcholine.
Een disbalans tussen deze systemen kan leiden tot hartritmestoornissen. Overmatige sympathische activiteit (te veel noradrenaline) kan tachycardie veroorzaken, terwijl een verstoorde parasympathische activiteit het vermogen van het hart om te herstellen vermindert.
Belangrijke Neurotransmitters en Hun Effect op het Hartritme
Noradrenaline: Verhoogt de hartslag en contractiekracht. Een overmaat kan leiden tot atriumfibrilleren en andere aritmieën.
Acetylcholine: Remt de hartslag en stabiliseert het ritme. Een tekort kan hartritmestoornissen veroorzaken.
Serotonine (5-HT): Beïnvloedt de vaattonus en bloeddruk. Een verhoogd serotonineniveau kan in sommige gevallen het hartritme verstoren.
Dopamine: Werkt afhankelijk van de receptoren die worden geactiveerd. Een disbalans kan de bloeddruk en hartslag variëren.
GABA (gamma-aminoboterzuur): Heeft een kalmerend effect en werkt indirect op het hartritme via de nervus vagus. Een tekort kan bijdragen aan een verhoogde hartslag en stress-gerelateerde hartritmestoornissen.
De rol van glutamaat bij hartritmestoornissen
Glutamaat is de belangrijkste excitatoire neurotransmitter in het zenuwstelsel en heeft direct en indirect invloed op het hartritme:
1. Glutamaat en het Autonome Zenuwstelsel
Glutamaat stimuleert het sympathische zenuwstelsel via NMDA- en AMPA-receptoren in de hersenstam, wat leidt tot een verhoogde afgifte van noradrenaline.
Een overmaat aan glutamaat kan leiden tot overprikkeling van het hart, wat het risico op tachycardie, boezemfibrilleren en ventriculaire aritmieën verhoogt.
Het parasympathische zenuwstelsel, dat normaliter de hartslag verlaagt, kan onderdrukt worden bij een overschot aan glutamaat.
2. Glutamaat en Oxidatieve Stress
Overmatige glutamaatactiviteit kan leiden tot oxidatieve stress en excitotoxiciteit, waarbij neuronen overprikkeld raken en afsterven.
Oxidatieve stress draagt bij aan ontsteking in de bloedvaten en het hartweefsel, wat hartritmestoornissen kan verergeren.
Vrije radicalen kunnen ionkanalen in het hart beschadigen en de elektrische stabiliteit van het hartritme verstoren.
3. Glutamaat en Elektrolytenbalans
Glutamaat beïnvloedt calciumionkanalen in het zenuwstelsel en hartspiercellen.
Overmatige calciuminstroom in hartcellen kan extrasystolen of fibrilleren veroorzaken.
Magnesium, een natuurlijke NMDA-receptorblokker, helpt glutamaat-overstimulatie te remmen. Een magnesiumtekort kan het risico op glutamaat-gerelateerde hartritmestoornissen verhogen.
Voeding, Glutamaat en Hartritme
Bewerkte voedingsmiddelen met mononatriumglutamaat (MSG) kunnen glutamaatgehaltes verhogen en bijdragen aan hartkloppingen en onregelmatige hartslag bij gevoelige personen.
Een disbalans in B6, magnesium en andere cofactoren kan de omzetting van glutamaat in GABA verstoren, wat kan leiden tot overstimulatie.
Glutamaatrijke voeding zoals tomaten, zeewier, gefermenteerde producten (sojasaus, Parmezaanse kaas) en MSG kunnen bijdragen aan verhoogde glutamaatniveaus.
Wanneer is Glutamaat een Probleem voor het Hart?
Een overmaat aan glutamaat kan problematisch zijn bij:
Chronische stress, wat leidt tot overmatige glutamaatafgifte en sympathische activatie.
Ontstekingsprocessen die de hartfunctie beïnvloeden.
Neurodegeneratieve ziekten, waarbij excitotoxiciteit een rol speelt (zoals bij Alzheimer of Parkinson).
Slaapproblemen en angststoornissen, waarbij verhoogde glutamaatactiviteit kan bijdragen aan nachtelijke aritmieën.
Balans Brengen in Neurotransmitters voor een Gezond Hartritme
Magnesium: Blokkeert overmatige glutamaatactiviteit en stabiliseert het hartritme.
Vitamine B6 (P-5-P vorm): Essentieel voor de omzetting van glutamaat in GABA.
Taurine: Ondersteunt een gezond hartritme en reguleert glutamaat.
L-Theanine: Een aminozuur uit groene thee dat glutamaat-overstimulatie dempt.
Glycine: Werkt als een remmende neurotransmitter en balanceert glutamaat.
Stressmanagement: Vermindert de afgifte van glutamaat en noradrenaline, wat het hartritme kan stabiliseren.
Conclusie
Neurotransmitters spelen een cruciale rol in de regulatie van het hartritme via het autonome zenuwstelsel. Een disbalans in noradrenaline, serotonine, acetylcholine en glutamaat kan leiden tot hartritmestoornissen zoals tachycardie en boezemfibrilleren. Vooral een overmaat aan glutamaat kan bijdragen aan een verhoogde sympathische activiteit, oxidatieve stress en ionkanaalstoornissen, wat het risico op aritmieën verhoogt. Door een gebalanceerde voeding, stressreductie en suppletie met magnesium en B-vitamines kan de neurotransmitterbalans worden verbeterd en het hartritme gestabiliseerd.